Կարո՞ղ է, արդեօք, հասարակութեան հոգեւոր բարւոք կամ ոչ բարւոք վիճակը նոյն կերպ ազդել նրա մարմնաւոր կամ նիւթական վիճակի վրայ: Խաղաղութիւն եւ պատերազմ. արդեօ՞ք դա կախուած է հայութեան հոգեւոր վիճակից: